Alexander Kolo – austriacki baryton w Gdańsku

Minęło 85 lat od kiedy Alexander Kolo, śpiewak operowy, po swoim występie w Staatstheater (Teatr Państwowy) na Theaterplatz (dawniej Kohlenmarkt, obecnie Targ Węglowy) wręczył swojej wielbicielce pocztówkę portretową z odręczną dedykacją.

Tę właśnie pocztówkę, wypatrzoną przez Jacka Górskiego w internecie, Stowarzyszenie Biskupia Górka zakupiło niedawno do zbiorów swojego Archiwum Społecznego.
Dlaczego? Co to ma wspólnego z Biskupią Górką?
Otóż nazwisko artysty pojawia się w księdze adresowej Gdańska z 1940/41 roku. Jest zameldowany w kamienicy Schwarzes Meer 15, razem z małżonką Gertrudą Kolo-Weinrich, również śpiewaczką.

Geländeplan 1927 (BG PAN)

Oboje figurują także w księdze adresowej z 1942 roku. Następnych ksiąg nie ma, więc nie wiemy, czy mieszkali w Gdańsku do 1945 roku, czy wyjechali wcześniej.

Wiadomo, że w 1944 roku A. Kolo wystąpił z koncertem w Bydgoszczy. „Pod tym samym patronatem (miasta – red.) i w tym samym miejscu (Teatr Kameralny – red.) melomanom zaproponowano *Wieczór pieśni i ballad* w dniu 11 lutego 1944 r. o godz. 19.30 oraz w dniu 22 lutego tego samego roku, drugi raz. Śpiewał Alexander Kolo (baryton), przy fortepianie Ludwig Wittmueller. W programie: Schubert, Truk, Wolf i Loewe” – czytamy w publikacji „Obraz kultury niemieckiej w Bydgoszczy lat wojny i okupacji (1939-1945) w świetle dziennika *Deutsche Rundschau*”. (2000). Kronika Bydgoska, 22, 192-224. https://czasopisma.ukw.edu.pl/index.php/kronika-bydgoska/article/view/2201.

Po wojnie znajdujemy Alexandra Kolo jako uznanego wiedeńskiego śpiewaka i pedagoga wokalnego Akademii Muzycznej: „Od założenia Wydziału Edukacji Muzycznej w 1947 roku, zarówno tam (dla pedagogów wokalnych i nauczycieli muzyki szkolnej) jak i w Katedrze Śpiewu Solowego odbywało się kształcenie wokalne. Wśród nauczycieli, którzy tam nauczali, znaleźli się: L. Grossmann, Wolfgang Steinbrück, E. Radò, Alexander Kolo…” – czytamy na stronie https://www.musiklexikon.ac.at/ml/musik_G/Gesang.xml.

A co z adresatką tej pocztówki?


Aleksander Kolo napisał na odwrocie pocztówki:
„Panna Gisela Ruhnau, z serdecznymi pozdrowieniami, A. Kolo, Danzig, 1.11.1941.”
Niestety w księdze adresowej 1940/41 Gdańska nie ma żadnej Giseli. Są 24 osoby o tym nazwisku, a Gisela może być niepracującą żoną lub córką. W takim przypadku kobieta nie jest wyszczególniana w księdze. Tajemnicza panienka.

Adres, pod którym mieszkał Alexander Kolo ma wcześniejszą, tragiczną historię. Otóż od 1935 roku mieszkał tu Maksymilian Cygalski z rodziną.

Księga adresowa 1939, Pomorska Biblioteka Cyfrowa

W 1927 roku został służbowo przeniesiony do Gdańska, do Urzędu Pocztowo-Telekomunikacyjnego nr 1, gdzie początkowo był starszym asystentem, a potem kierownikiem wydziału. W sierpniu 1939 roku, ze względu na pogarszającą się sytuację w Wolnym Mieście Gdańsku, zawiózł żonę i dzieci do jej rodziców do Kartuz. 1 września 1939 roku brał udział w obronie Poczty Polskiej, przez co został skazany na śmierć i rozstrzelany 5 października na Zaspie.
Na podstawie ksiąg adresowych widzimy, że jeszcze w 1939 roku kamienica o adresie Schwarzes Meer 15 należy do polskiej, warszawskiej firmy Obermüller & Blatt, a już w księdze z 1940/41 roku administruje nią Miejski Urząd ds. Majątku Nieruchomego. Znika nazwisko Cygalski, pojawia się nazwisko Kolo. Być może przypuszczenie, że Alexander Kolo zajął mieszkanie Maksymiliana Cygalskiego jest za daleko posunięte. A jeśli nawet, to mógł nie być świadomy tego, jaki los spotkał jego poprzednika lub sąsiada.
Stefania Koziarowska z domu Cygalska na kanale YouTube Północna TV opowiedziała o losach rodziców: Ostatni mówią, odc. 6. Stefania Koziarowska. Wspomnienia córki polskiego pocztowca w WMG.

Ewa Cygalska z dziećmi wróciła po wojnie do Gdańska, ale dawnego domu nie znalazła.
Całe Czarne Morze (oprócz nr 8, rozebranego pod budowę Al. Armii Krajowej), wschodnia część Piaskowni, zabudowa uliczki Górnej (Am Berge) i pierwsze od Czarnego Morza domy ulicy Biskupiej uległy zniszczeniu w 1945 roku.
Ktoś, gdzieś, kiedyś nazwał tę nieodbudowaną część miasta Gdańską Atlantydą. Na przedwojennych zdjęciach i pocztówkach widać, jak gęsto zabudowane było Czarne Morze. W Archiwum Społecznym Biskupiej Górki jest pocztówka, na której widać kamienicę nr 15 – tył i bok od przesmyku przy numerze 14. Kamienicę łatwo było zidentyfikować po charakterystycznej ścianie bocznej, ozdobionej blendami, płytkimi wnękami w murze.

Danuta Kozioł

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.

Przejdź do treści